ADHD opvoeding
Een ADHD-opvoeding voor ALLEN!
Jonge mensen met ADHD worden groot in een wereld die niet geheel de hunne is. Dat vergt extra zorg bij de opvoeding. Maar hoe weet je of je kind ADHD heeft of niet? De vraag moet zijn of dat eigenlijk wel uitmaakt? Als je lijstjes gaat samenstellen van aandachtspunten binnen de ADHD - opvoeding en je leest die voor aan andere ouders dan zullen deze al snel roepen: “Maar dat doen wij ook allemaal!”
En ik denk dat daar een diepe kern van waarheid in zit. Tussen het opvoeden van een ADHD - kind en een kind die die eigenschappen moet missen, zit volgens mij maar een groot verschil. Wat voor alle kinderen goed is, is noodzakelijk voor de ADHD - er.
Een voorbeeld:
Regelmaat helpt iedere opvoeder. Kinderen (veruit de meeste, zo niet alle, dus niet alleen die met ADHD) vinden het fijn te weten waar de meeste grenzen van hun territorium liggen. (Let op! Niet alle grenzen, want dan is er geen terra incognita meer en dus niets te leren/ontdekken. Een kind moet eigenlijk liefst een territorium hebben dat net iets groter is dan hij kan behappen. Enerzijds moet hij zich veilig voelen, anderzijds moet hij die veiligheid gebruiken om van daar uit op ontdekking te gaan in de wereld.) Bij een kind met meer ADHD eigenschappen is die regelmaat extra belangrijk. Bij dergelijke kinderen, met ADHD, is een andere situatie automatisch onderhevig aan andere regels.
Gaat een ander kind om 19.30 naar bed, dan is het geen compleet nieuwe situatie als dat eens een keer 19.45 wordt. Voor een ADHD kind zal er zich een geheel nieuwe situatie hebben voorgedaan met dus ook een hele nieuwe set regels. Die regels zijn dit kind niet bekend en ze zullen het onzeker maken. Het ADHD - kind zal de neiging hebben de oude regels niet te accepteren. En de opvoeder prikkelen de nieuwe regels duidelijk maken (de opvoeder uitdagen). De opvoeder die denkt dat hij zijn ADHD- kind alleen maar een kwartiertje later naar bed brengt, zal hier niet een geheel nieuwe situatie in herkennen en dus zal deze boos worden, omdat het kind de onderling afgesproken regels niet volgt.
Zie hier regelmaat is altijd goed, maar in een ADHD situatie noodzakelijk, omdat er grote consequenties verbonden zijn aan veranderingen. En niet alle partijen duidelijkheid hebben over de te volgen weg. Dit lijdt al heel snel tot communicatieproblemen. Het ADHD - kind snapt er niks meer van, zijn trechter loopt vol, hij kan alle indrukken niet meer goed verwerken, raakt in paniek, en flipt uit.
STOM KIND! STOMME OPVOEDER! STOMME WERELD!
Hieronder volgen een aantal tips die kunnen helpen bij het opvoeden van kinderen. Pas ze consequent toe, en als u al weet dat uw kind een ADHD kind is, en meer aandacht nodig heeft om al die kwaliteiten goed te laten ontwikkelen, pas ze rigoreus toe!
Regel 0)
Lees!
ADHD is een temperament waarmee het vaak niet prettig discussiëren is. Hoe meer men leest over dit moeilijk hanteerbare temperament, hoe makkelijk men zich in de ander in kan leven en des te meer begrip men op kan brengen voor de situatie waarin die ander verkeert. Des te eenvoudiger wordt de communicatie.
Opvoeding tip 1) Niet straffen!
Onwenselijk gedrag niet belonen!
Dit is de moeilijkste regel van allemaal. Want in hoeverre komt het onwenselijke voort uit iets concreets. Vaak zijn het taboe's of angsten van de ouders die als richtlijn gelden.
En nog belangrijker, want veel moeilijker te ontdekken, wat ziet het ADHD - kind als beloning. Er zijn kinderen die zo weinig aandacht krijgen, in de vorm die zij willen, dat ze een draai om de oren dan wel als onplezierig ervaren, maar wel als aandacht en dus ook een vorm van beloning. Er zijn dus gevallen waar het verstandiger is om niet te straffen, omdat het ADHD - kind de straf als een vorm van beloning ervaart en door de straf gestimuleerd wordt om het gedrag vaker te vertonen.
Opvoeding tip 2) Wees het eens!
Beide opvoeders zijn het eens als de kinderen er bij zijn.
Als dat niet het geval is dan wordt het kind onzeker, want de grenzen zijn niet duidelijk. Kinderen die geleerd hebben wat macht is zullen de ouders zonder pardon tegen elkaar uitspelen.
Opvoeding tip 3) Overleg!
Heb als ouders geregeld (dus vaak en niet per se regelmatig) overleg met elkaar.
Dit lijkt een dooddoener, maar ik maak mee dat mijn vrouw een besluit neemt en ik ben er niet van op de hoogte. Stelt u zich dat eens voor bij een situatie op uw werk. Uw collega maakt een afspraak met een klant en u weet daar niets van. En kinderen zijn uw klanten. Het product dat u levert en dat zij nodig hebben heet opvoeding. De prijs die de kinderen daarvoor betalen is vrijheid, zij hebben in de opvoedsituatie geen verantwoordelijkheid, hooguit medezeggenschap, een niet geringe prijs zou ik denken. Daarom verlangen zij en hebben recht op goede kwaliteit die bij een ADHD - kind noodzakelijk is.
Opvoeding tip 4) Wees zeer duidelijk!
Werkorders komen in de volgende vorm: de eerste keer vriendelijk, de tweede keer streng en de derde keer met sanctie.
TEL! En wijk hier niet van af! Niet in het geringste. Niet met het argument: maar hij keek zo lief en niet met het argument: hij wilde niet ophouden met huilen. Niet omdat het eigenlijk toch niet zo belangrijk was, niet niet niet!
Dit is uw sterkste troef. Kijk maar naar ouders die het toepassen. Zij komen nooit bij die derde keer terwijl u standaard niet onder de vijf keer zeggen en drie keer schreeuwen gelardeerd met dreigementen uit komt. Spreek met ouders die dit zijn gaan doen en verbaas u.
Opvoeding tip 5) Straf uw ADHD kind bij voorkeur niet.
Kinderen zijn vele malen gevoeliger voor beloning. Maar wilt u toch straffen zorg dan voor een standaardstraf. Ook al bent u boos, realiseer u dat u een straf uitdeelt. Houdt het kort. De zwaarste straf die een kind in ons gezin kan krijgen is tien minuten totale afzondering van aandacht. Dat het kind in die tijd voor zichzelf wat gaat doen, of zelfs spelen is niet van belang! Het kind heeft straf, het hoeft niet in de isoleercel of iets dergelijks. Het duurt een tijd voor dat kinderen de betekenis van het woord “niet” leren kennen. Dat komt omdat er geen ontkenningen in het onbewuste passen. Als u dus zegt: “Dat moet je niet doen!”, dan hoort het kind tot een bepaalde leeftijd “Dat moet je doen!” En voordat u van verbazing bekomen bent is het kind bezig om u te plezieren en zal precies dat uitvoeren wat u niet verlangt. Dit leidt tot de volgende regel.
Opvoeding tip 6) Zeg wat u wilt!
Zeg niet wat u niet wilt, maar wat u wel wilt.
Opvoeding tip 7) Focus op ADHD kwaliteit!
Faciliteer het kind zodat het zijn kwaliteiten kan ontplooien.
Laat het ADHD-kind energie stoppen in zijn zwaktes en op den duur raakt het gefrustreerd (ik zeg niet dat je geen aandacht moet besteden aan de zwaktes van een kind). Faciliteer het kind zodat het zijn kwaliteiten kan ontwikkelen en het wordt gelukkig.
Opvoeding tip 8) Zorg voor een ADHD uitlaatklep.
Iedere cultuur zijn carnaval. De mens heeft behoefte aan uitlaatkleppen. Leven in gemeenschappen betekent rekening houden met de wensen van anderen, ook al ben je het daar niet mee eens. Het kan helpen de opgebouwde spanning ritueel te ontladen. Onnodig te zeggen dat ook het ADHD - kind de uitlaatklep kiest. Als u handig bent laat u hem kiezen uit uitlaatkleppen die u makkelijk kunt tolereren.
Opvoeding tip 9) Neem uw ADHD kind serieus.
Wie goed doet die goed ontmoet. Uw ADHD kind denkt dat u een voorbeeld bent als opvoeder. Het zal een sterke neiging hebben u te kopiëren. Dus de mate waarin u uw kinderen serieus neemt is de mate waarin ze u serieus menen te moeten nemen.
Opvoeding tip 10) 1 belangrijke grondregel.
Zo gij niet wilt dat u geschiedt doet dat ook een ander niet.
Het ADHD - kind mag in principe alles dat niet tot last is van een ander, of tot gevaar van zichzelf. Hiermee voorkomt u dat het kind te veel naar uw normen en waarden gaat leven. Voor een kind zijn dat namelijk heel abstracte begrippen. Dit brengt twee dingen met zich mee. Ten eerste zal door trial en error sneller leren en, ten tweede, het kind zal u serieus blijven nemen. Abstracte theoretische grenzen zijn nu eenmaal niet het domein van het ADHD - kind.
Opvoeding tip 11) Voedt uw ADHD kind goed gedurende de dag.
Het kind heeft suikers nodig om indrukken te kunnen verwerken.
Zorg dat het kind voldoende bloedsuiker heeft. (Let op de voeding!)
Die haalt het kind uit zijn voeding. Meestal wordt er tussen 12.00 en 13.00 geluncht. Daarna gaan kinderen nog de klas in om tot 15.00 te leren. Tegen die tijd is de suikervoorraad bijna uitgeput. Het kind krijgt moeite alle indrukken van de dag goed te verwerken. En tegen etenstijd 's avonds is het kind niet meer te genieten. Logisch hij is niet meer in staat om de hersenen, die tussen 25% en 35% van onze dagelijkse voedselbehoefte verbruiken, te voeden. Kinderen worden heel onrustig, sacherijnig, humeurig en prikkelbaar als hun hersenen essentiële voedingsstoffen te kort komen. Dus om 15.00 (of in ieder geval rond die tijd, doe je het later dan hebben ze geen trek in een diner) een glas echte vruchtensap, een appel, banaan, of iets dergelijks doet echt wonderen.
Over (hyper)activiteit en voeding is een bibliotheek vol geschreven.
Opvoeding tip 12) Beloon uw ADHD kind!
Een goede sigaar op het juiste moment weggegeven doet wonderen.
Kinderen met ADHD worden groot in een wereld die niet helemaal voor hun ingericht is. Dat betekent dat zij zich onzekerder zullen voelen dan andere kinderen. Dus ADHD - kinderen hebben meer bevestiging nodig dan anderen. Neem de kans als je hem krijgt en geef ze complimentjes. Ook hier geldt weer, het is voor alle kinderen goed, maar noodzakelijk bij ADHD.
Opvoeding tip 13) Laat uw ADHD kind bewegen!
Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
Zoals dat ook voor volwassenen geldt, zo geld ook voor ADHD - kinderen. Er is geen betere remedie tegen stress en depressiviteit dan lichaamsbeweging. Het ADHD - kind heeft ook nog een intrinsieke drang om te bewegen, bewegen heeft het nodig als onderdeel van allerlei leerprocessen. Doet een kind die beweging niet dan ontwikkelt dat deel van hersenen zich niet goed.
Opvoeding tip 14) Kondig op tijd aan!
Kondig veranderingen op tijd aan.
Voor veel ADHD kinderen zijn veranderingen moeilijk om mee om te gaan. Maar als die verandering dan ook tegelijkertijd een verassing is, dan kan de trechter in een keer vollopen, het ADHD - kind verliest het overzicht, raakt in paniek en flipt.
Op tijd aankondigen kan dit voorkomen.
-Over een kwartier gaan we.
-Nog vijf minuten, was jij je handen vast.
-Nog twee minuutjes, schoenen aan.
-OK, jas aan we gaan.
Opvoeding tip 15) Houdt het eenvoudig.
Keep it Simple
Houdt het eenvoudig. Ondanks dat kinderen tegenwoordig duidelijk van ander materiaal gemaakt zijn als wij destijds, het zijn en blijven kinderen. Ook wij ondervinden moeite met onze oudste zoon omdat hij zo vaak zo wijs overkomt en hij is pas zes. Het lastige is dat hij ook heel goed in staat is voor zich zelf te zorgen, alleen nog niet op alle punten, en dat neig je te vergeten.
Opvoeding tip 16) Leer uw ADHD kind plannen.
Begin met het maken van een plan.
ADHD kinderen hebben moeite met het maken van plannen, zeker als dit lange termijn plannen zijn. Als je het maken van plannen als een spelletje brengt of als onderdeel van een spelletje, dan kun je er al snel in de opvoeding aandacht aan besteden.
Opvoeding tip 17) ADHD is een kwaliteit!
Er bestaat zoiets als het Pygmalioneffect. En als u ADHD als een probleem ziet dan zal het dat zijn, of uiteindelijk worden. Het is een kwaliteit en kinderen die veel kwaliteiten hebben, hebben ook meer opvoeding nodig om daar mee om te leren gaan.
Tenslotte nog dit:
Veel wordt cultuurmatig bepaald. Zo vinden wij dat de opleiding van een kind bij de school thuishoort. En scholen zijn plaatsen waar veel verschillende mensen samenkomen en over het algemeen betekent dat ook veel regels. Die regels zijn vaak niet geschreven voor kinderen met ADHD eigenschappen.
In andere culturen is dat anders. Zo zien de Hindoestanen ADHD - ers als mensen die aan het einde van een karmische cyclus staan. Voor Hindoestanen is iemand die een zo complex leven volgt, waarbij nog allerlei losse draadjes aan elkaar geknoopt moeten worden, het teken dat hij bezig is met zijn laatste incarnaties. Een dergelijke bijna Boedha wordt gezien als heilig.
Ook in andere culturen staan ADHD - ers vaak in zeer hoog aanzien. Zij zijn “onverschrokken”, “snelle beslissers”, “creative visionairen”, “intuïtief”, etc.
De opvoeding zal voor een groot deel bepalen welke persoonlijke inhoud iemand aan de ADHD -eigenschappen kan geven. Op de site www.hersenstorm.com staat een leuke vragenlijst.
